Nhiều người có điểm số tốt và học chăm vẫn thấy vất vả trong vài tháng đầu ở môi trường nói tiếng Anh. Đây không phải dấu hiệu họ học kém mà là hệ quả của khoảng cách giữa tiếng Anh trong tài liệu học và tiếng Anh trong đời sống.
- Tốc độ và nối âm trong lời nói thật khác hẳn nội dung thu âm cho người học.
- Từ vựng đời sống hằng ngày ít xuất hiện trong tài liệu luyện thi.
- Cách nói rút gọn và cách nói thông dụng chiếm tỷ lệ lớn trong hội thoại thật.
- Khoảng cách này thu hẹp được trước khi đi, bằng cách đổi nguồn luyện.
Bốn khác biệt chính
Bốn khác biệt dưới đây gây phần lớn khó khăn ở giai đoạn đầu. Khác biệt thứ hai là chỗ gây sốc nhất: trong lời nói tự nhiên, các từ nối vào nhau thành khối và ranh giới giữa chúng biến mất, nên bạn nghe thành một chuỗi âm liền mạch dù bạn biết hết các từ trong đó.
Vì sao nối âm gây khó tới vậy
Khi bạn học một từ, bạn học nó ở dạng đứng riêng với đầy đủ các âm. Trong lời nói thật, từ đó xuất hiện trong một dòng chảy nơi âm cuối của từ này nối vào âm đầu của từ kia, một số âm bị lược, và trọng âm câu làm nhiều từ trở nên rất nhẹ. Kết quả là bạn nghe một khối âm không khớp với bất kỳ từ nào bạn đã học, dù mọi từ trong khối đó bạn đều biết. Đây là lý do người học có vốn từ tốt vẫn nghe không ra, và nó cũng giải thích vì sao khi nhìn phụ đề bạn lại thấy mọi thứ đều quen thuộc. Cách chữa duy nhất là nghe nhiều lời nói thật và luyện nói đuổi theo mẫu, để tai quen với dạng nối của các từ.
Thu hẹp khoảng cách trước khi đi
Bốn cách dưới đây làm được ngay ở Việt Nam. Cách thứ nhất tạo khác biệt lớn nhất: chuyển phần lớn thời gian nghe từ nội dung soạn cho người học sang nội dung của người bản ngữ nói với nhau, vì đó mới là thứ bạn sẽ gặp.
Sai lầm thường gặp
- Chỉ luyện bằng nội dung soạn cho người học, rồi bất ngờ khi nghe người bản ngữ nói với nhau.
- Kết luận mình nghe kém khi nhìn phụ đề thấy toàn từ quen, trong khi vấn đề là nối âm.
- Bỏ qua từ vựng đời sống vì nó không xuất hiện trong đề thi.
Câu hỏi thường gặp
Điểm thi cao mà nghe thực tế kém có bình thường không?
Rất bình thường, vì hai thứ đo những khả năng khác nhau. Đề thi dùng giọng chuẩn, tốc độ kiểm soát và điều kiện thu âm lý tưởng, còn thực tế thì không có yếu tố nào trong ba yếu tố đó.
Bao lâu thì quen với tốc độ thật?
Với việc nghe nội dung thật đều đặn thì nhiều người thấy chuyển biến sau vài tháng. Nếu bạn đang sống trong môi trường đó thì nhanh hơn nhiều vì lượng tiếp xúc lớn hơn hẳn.
Có nên xem phim để luyện không?
Có ích cho việc quen nối âm và cách nói đời thường, nhưng hãy nghe ít nhất một lượt không phụ đề trước. Bật phụ đề ngay từ đầu thì mắt tiếp quản và tai không được rèn.
Nên tập trung vào phần nào trước khi đi?
Phần nghe trong điều kiện thật và phần từ vựng đời sống, vì đó là hai chỗ khoảng cách lớn nhất. Phần đọc và viết học thuật thường đã được chuẩn bị đủ qua việc luyện thi.