Các ngôn ngữ chính ở Đông Bắc Á thường được nhóm chung vì cùng chịu ảnh hưởng của chữ Hán trong lịch sử, nhưng về cấu trúc thì chúng khác nhau khá xa. Chọn học tiếng nào là quyết định kéo dài nhiều năm, nên đáng dành thời gian cân nhắc.
- Điểm chung lớn nhất là lớp từ gốc Hán, và đó cũng là lợi thế lớn nhất của người Việt.
- Khác biệt lớn nhất nằm ở hệ chữ viết và ở việc có thanh điệu hay không.
- Bốn yếu tố cân nhắc: mục tiêu, hệ chữ, nguồn học sẵn có, và cơ hội dùng thật.
- Học thử một tháng trước khi cam kết là cách kiểm chi phí thấp nhất.
Bốn yếu tố nên cân nhắc
Bốn yếu tố dưới đây nên được xem cùng nhau. Yếu tố thứ hai ảnh hưởng tới thời gian nhiều nhất mà người mới bắt đầu thường đánh giá thấp: khối lượng và tính chất của hệ chữ viết quyết định phần lớn thời gian bạn bỏ ra trong năm đầu.
Điểm chung và khác biệt lớn
Bảng dưới nêu những đặc điểm ổn định của các ngôn ngữ trong vùng, không phải xếp hạng độ khó. Điểm cần nhớ: một ngôn ngữ có thể dễ ở mặt này và khó ở mặt khác, nên khái niệm ngôn ngữ nào dễ hơn ít có ý nghĩa nếu không nói rõ dễ ở phần nào.
Thử một tháng trước khi cam kết
Vì đây là quyết định kéo dài nhiều năm, một tháng học thử là chi phí rất nhỏ để tránh chọn sai. Cách thử: học phần chữ viết cơ bản và khoảng năm mươi từ, nghe mỗi ngày mười lăm phút nội dung dành cho người mới, rồi tự trả lời ba câu. Bạn có thấy phần chữ viết là thứ mình chịu được không, vì bạn sẽ sống với nó nhiều năm. Bạn có thích âm thanh của ngôn ngữ đó không, vì bạn sẽ nghe nó hàng trăm giờ. Và bạn có tìm được nội dung mình muốn xem bằng ngôn ngữ đó không, vì đó là thứ giữ bạn ở lại lâu dài.
Sai lầm thường gặp
- Chọn theo lời khuyên về ngôn ngữ nào đang có nhiều cơ hội mà không tính tới việc mình có duy trì được không.
- Đánh giá thấp thời gian cần cho phần chữ viết trong năm đầu.
- Bắt đầu ba ngôn ngữ trong vùng cùng lúc vì thấy chúng có nét giống nhau.
Câu hỏi thường gặp
Học một tiếng trong vùng rồi học tiếp tiếng khác có dễ hơn không?
Phần từ gốc Hán thì chuyển được đáng kể, phần chữ viết và cấu trúc câu thì tùy cặp ngôn ngữ. Đừng kỳ vọng ngôn ngữ thứ hai trong vùng sẽ nhanh gấp bội, nhưng lợi thế về từ vựng là có thật.
Người Việt có lợi thế gì khi học tiếng vùng này?
Lớp từ gốc Hán trong tiếng Việt là lợi thế rõ nhất, và với những ngôn ngữ có thanh điệu thì việc quen phân biệt thanh cũng giúp. Nhưng lợi thế này chủ yếu ở phần từ vựng chứ không ở phần ngữ pháp.
Nên học chữ viết trước hay học nói trước?
Với các hệ chữ khác hẳn, nhiều người học song song: học phần chữ cơ bản ngay từ đầu và học nói cùng lúc. Bỏ hẳn phần chữ để đi nhanh thường tạo ra trần rất thấp về sau.
Không có lớp ở nơi tôi sống thì sao?
Hình thức trực tuyến hiện giải quyết được phần lớn, và với các ngôn ngữ phổ biến trong vùng thì nguồn khá dồi dào. Điều đáng kiểm trước là bạn có tìm được nội dung mình thích để nghe và đọc lâu dài không.