Khi ngôn ngữ bạn học dùng một hệ chữ khác, câu hỏi đầu tiên thường là có nên dành thời gian học chữ trước hay cứ học nói rồi tính sau. Với các hệ chữ ghi âm thì câu trả lời khá rõ, và nó khác với trường hợp các hệ chữ biểu ý.
- Với hệ chữ ghi âm, học chữ trước là lựa chọn hợp lý vì nó nhanh và mở khóa mọi thứ sau đó.
- Học phiên âm tạm thời tạo ra thói quen phải gỡ về sau, nên hạn chế dùng.
- Không đọc được thì bạn không tự học được từ tài liệu và không tra từ điển hiệu quả.
- Cách phổ biến nhất là dành vài tuần đầu cho chữ rồi mới vào chương trình chính.
Ba cách tiếp cận
Ba cách dưới đây đều được dùng trong thực tế. Cách thứ ba tiện lúc đầu nhưng tạo ra một khoản nợ phải trả về sau: khi bạn đã quen đọc phiên âm, việc chuyển sang chữ thật khó hơn nhiều so với việc học chữ thật ngay từ đầu, vì bạn phải gỡ một thói quen.
Vì sao không đọc được là một trần thấp
Bốn hệ quả dưới đây xuất hiện khá sớm với người bỏ qua phần chữ. Hệ quả thứ nhất nghiêm trọng nhất về lâu dài: nếu không đọc được thì bạn phụ thuộc hoàn toàn vào người dạy hoặc vào tài liệu có phiên âm, và cả hai đều rất hạn chế so với toàn bộ nguồn có sẵn bằng ngôn ngữ đó.
Cách phổ biến nhất trong thực tế
Với các hệ chữ ghi âm, cách nhiều người dùng là dành vài tuần đầu tập trung vào chữ trước khi vào chương trình chính. Lý do rất thực dụng: khối lượng có hạn nên vài tuần là đủ để đọc được dù còn chậm, và sau đó mọi thứ đều thuận lợi hơn. Trong giai đoạn học chữ, hãy kết hợp ba việc để không thấy nhàm: học nhận mặt chữ bằng thẻ ghi nhớ, tập viết tay vì nó giúp ghi nhớ, và đọc to những từ đơn giản để nối chữ với âm ngay từ đầu. Sau vài tuần bạn đọc được, và từ đó tốc độ đọc tăng dần một cách tự nhiên qua việc đọc nhiều.
Sai lầm thường gặp
- Học bằng phiên âm suốt nhiều tháng, rồi rất vất vả khi chuyển sang chữ thật.
- Học chữ xong rồi không đọc gì trong nhiều tuần, khiến phần vừa học rơi rụng.
- Bỏ phần viết tay vì nghĩ chỉ cần đọc được, làm việc ghi nhớ mặt chữ khó hơn.
Câu hỏi thường gặp
Học chữ mất bao lâu?
Với hệ chữ ghi âm có số ký tự có hạn thì thường là vài tuần để đọc được dù còn chậm, và tốc độ tăng dần sau đó. Điều này khác hẳn với các hệ chữ biểu ý, nơi phần chữ kéo dài qua nhiều năm.
Có nên học viết tay không?
Rất nên trong giai đoạn học chữ, vì viết tay giúp ghi nhớ hình dạng ký tự tốt hơn nhiều so với chỉ nhìn. Sau khi đã thuộc thì bạn có thể chuyển sang gõ.
Dùng phiên âm có bao giờ hợp lý không?
Trong vài buổi đầu tiên để bạn nói được vài câu và có động lực thì chấp nhận được. Nhưng nên chuyển sang chữ thật càng sớm càng tốt, và tuyệt đối đừng để nó thành cách học chính.
Đọc chậm thì có ảnh hưởng gì không?
Ở giai đoạn đầu thì bình thường và tốc độ tăng dần qua việc đọc nhiều. Điều quan trọng là bạn đọc được, vì đó là thứ mở khóa cho mọi nguồn học khác.