Ở nhiều nước trong khu vực, ngôn ngữ dùng trong văn bản và trong bối cảnh chính thức khác đáng kể với ngôn ngữ người ta dùng ngoài đường. Người chuẩn bị bằng cách học ngôn ngữ chính thức có thể đọc được mọi thứ mà vẫn không theo được một cuộc trò chuyện.
- Ngôn ngữ chính thức thường được học qua trường lớp, không phải tiếng mẹ đẻ của người dùng.
- Trong đời sống, người ta thường pha trộn nhiều ngôn ngữ trong cùng một cuộc trò chuyện.
- Biến thể địa phương của ngôn ngữ chính thức cũng khác với dạng chuẩn bạn học.
- Với người tới làm việc, điều cần luyện nhất là nghe, không phải nói.
Ba biểu hiện của khoảng cách
Ba biểu hiện dưới đây là những gì người mới tới hay bất ngờ. Biểu hiện thứ hai đáng chú ý nhất và cũng khó chuẩn bị nhất: việc chuyển qua lại giữa các ngôn ngữ ngay trong một câu là chuyện bình thường ở nhiều nơi, nên bạn có thể hiểu từng phần mà không nắm được cả câu.
Ý nghĩa với người tới làm việc
Bốn điều dưới đây có ý nghĩa thực tế. Điều thứ ba là chỗ tiết kiệm nhiều công sức nhất: trong bối cảnh làm việc chính thức, ngôn ngữ chuẩn mà bạn học hoàn toàn dùng được và đối tác cũng dùng dạng đó — khoảng cách chỉ lộ ra ở những bối cảnh phi chính thức.
Cách chuẩn bị
Bốn việc dưới đây làm trước khi đi hoặc trước khi bắt đầu làm việc với đối tác. Việc thứ nhất tạo khác biệt lớn nhất và cũng dễ nhất: nghe nội dung do người ở chính nước đó sản xuất, thay vì nội dung học tập được thu bằng giọng chuẩn của châu Âu.
Sai lầm thường gặp
- Chuẩn bị bằng nội dung học tập thu giọng chuẩn rồi bất ngờ khi nghe thực tế.
- Kết luận mình kém khi không theo được cuộc trò chuyện phi chính thức.
- Cho rằng việc pha trộn ngôn ngữ là dấu hiệu người ta không thạo ngôn ngữ nào.
Câu hỏi thường gặp
Pha trộn ngôn ngữ có phải dấu hiệu trình độ kém không?
Không, đó là hiện tượng bình thường ở các cộng đồng đa ngữ trên khắp thế giới, và người pha trộn thường thạo cả hai ngôn ngữ. Với người ngoài thì nó gây khó nghe, nhưng nó không nói lên gì về trình độ của người nói.
Có cần học biến thể địa phương không?
Không cần học riêng, nhưng nên nghe nhiều nội dung của chính nơi đó để tai quen. Bạn vẫn nói dạng chuẩn và người ta hiểu bình thường.
Bao lâu thì quen với cách nói ở đó?
Với một môi trường cụ thể thì thường vài tuần tới vài tháng nếu bạn ở trong đó hằng ngày. Điều giúp nhiều nhất là chủ động nói chuyện thay vì né tránh.
Học ngôn ngữ địa phương có đáng không?
Tùy thời gian bạn ở đó và tùy công việc. Nếu bạn làm việc lâu dài ở tầng vận hành tại chỗ thì rất đáng; nếu bạn tới ngắn hạn cho công việc chuyên môn thì vài câu chào hỏi là đủ.