Người đã học tiếng Anh tới mức khá thường bắt đầu một ngôn ngữ Tây Âu khác với kỳ vọng rất cao, rồi hoặc ngạc nhiên vì nhanh hơn dự tính ở vài mặt, hoặc thất vọng vì chậm hơn ở vài mặt khác. Biết trước cái nào chuyển được giúp bạn đặt kỳ vọng đúng.
- Ba thứ chuyển được rõ: vốn từ gốc chung, cách học, và sự thoải mái với hệ chữ.
- Ba thứ không chuyển được: ngữ pháp, phát âm, và trực giác về cách nói tự nhiên.
- Vốn từ chung là lợi thế lớn nhất, đặc biệt với từ vựng học thuật và chuyên ngành.
- Cạm bẫy lớn nhất là những từ trông giống nhau nhưng nghĩa khác.
Ba thứ chuyển được
Ba thứ dưới đây tạo ra lợi thế thật. Thứ nhất đáng kể nhất và nó lớn dần theo trình độ: ở mức cao, tỷ lệ từ có gốc chung giữa các ngôn ngữ châu Âu tăng lên đáng kể, nên người đã có vốn tiếng Anh tốt thấy phần từ vựng học thuật và chuyên ngành nhẹ hơn nhiều so với người mới.
Ba thứ không chuyển được
Ba thứ dưới đây phải học lại từ đầu, và đây là chỗ người có nền tiếng Anh hay đánh giá thấp. Thứ hai gây hậu quả lâu dài nhất: vì bộ chữ cái giống nhau, người học có xu hướng đọc theo quy tắc tiếng Anh, và lỗi hình thành ngay tuần đầu rồi bám rất lâu.
Cạm bẫy từ trông giống nhau
Đây là loại lỗi đặc trưng của người có nền tiếng Anh khi học một ngôn ngữ châu Âu khác. Có những từ trông gần như giống hệt nhau ở hai ngôn ngữ nhưng mang nghĩa khác, đôi khi khác rất xa. Vì chúng trông quen nên bạn không dừng lại tra, và bạn dùng sai một cách tự tin — đây là kiểu lỗi khó tự phát hiện nhất. Cách phòng: khi gặp một từ trông quen trong ngôn ngữ mới, hãy tra ít nhất một lần thay vì giả định. Và khi phát hiện một cặp từ như vậy, hãy ghi lại vào một danh sách riêng, vì chúng rất dễ tái phạm và danh sách đó là thứ đáng ôn định kỳ.
Sai lầm thường gặp
- Giả định nghĩa của một từ vì nó trông giống từ tiếng Anh đã biết.
- Đọc theo quy tắc phát âm tiếng Anh, hình thành lỗi ngay tuần đầu.
- Kỳ vọng ngữ pháp cũng dễ như từ vựng, rồi nản khi gặp hệ thống biến đổi.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng tài liệu tiếng Anh để học ngôn ngữ mới không?
Rất nên nếu tiếng Anh của bạn thoải mái, vì nguồn thường phong phú hơn nhiều. Chỉ cần chú ý phần phát âm, vì tài liệu tiếng Anh mô tả âm theo cách của người nói tiếng Anh và có thể không khớp với tai người Việt.
Lợi thế về từ vựng lớn tới đâu?
Rõ nhất ở từ vựng trang trọng và chuyên ngành, ít hơn ở từ vựng đời sống hằng ngày. Điều này có nghĩa là bạn có thể đọc được tài liệu chuyên môn tương đối sớm trong khi vẫn vất vả với hội thoại thường ngày.
Học ngôn ngữ mới có làm quên tiếng Anh không?
Việc lẫn lộn tạm thời có thể xảy ra, nhất là ở giai đoạn đầu và với hai ngôn ngữ gần nhau. Duy trì tiếp xúc với tiếng Anh ở mức tối thiểu là đủ để giữ.
Bao lâu thì thấy lợi thế phát huy?
Phần từ vựng thì thấy ngay từ những tuần đầu. Phần ngữ pháp thì không có lợi thế nào đáng kể, nên đừng lấy tốc độ ở phần từ vựng làm căn cứ để kỳ vọng về tốc độ chung.